Stanley Newcomb Kenton, 15 Aralık 1911’de Kansas eyaletinin Witchita kentinde, genç bir çiftin ilk çocuğu olarak dünyaya gözlerini açtı. Stan daha bebekken Colorado’ya giden aile, o 6 yaşına geldiğinde de Los Angeles’a yerleşti. Bu kentte büyüyen Stan Kenton, 10 yaşındayken annesinden ilk piyano derslerini almaya başladı. İki sene sonra ise, özel bir hocanın gözetiminde yoğun bir şekilde klasik piyano eğitimi görüyordu. Yine yeniyetme çağında bazı nefesli sazları çalmayı da öğrenen Kenton’ın Jazz’a duyduğu ilgi, dinlediği Benny Carter plaklarıyla başladı. Onu etkileyen diğer müzisyenler ise Earl “Fatha” Hines, Louis Armstrong ve Jazz kokan besteleriyle George Gershwin’di. Lise yıllarında okul orkestrasında piyano çalan Kenton, mezun olduktan sonra da Batı Kıyısı’nda çeşitli dans ve tiyatro orkestralarında hem piyanist, hem de aranjör olarak görev yaptı ve küçük çaplı da olsa ismini duyurdu. 1935 yılında evlenen Kenton, daha cazip ve sürekli bir iş olarak gördüğü Hollywood film stüdyolarının orkestralarına girebilmek için, klasik müzik teorisi, kompozisyon, piyano ve orkestra şefliği dallarında eğitimini ilerletmeye karar verdi. Sonuçta Sunset Boulvard’daki bir müzikholde arzuladığı türden bir iş bulan genç müzisyen, iyi para kazanmasına karşın, yoğun tempo nedeniyle kendi müzik çalışmalarına yeteri kadar zaman ayıramadığı için, bir buçuk yıl sonra bu işi bıraktı. Eşiyle birlikte Los Angeles yakınlarındaki dağlarda bir kulübeye yerleşen Stan Kenton, uzun zamandır kurduğu hayali gerçekleştirerek, kendi orkestrasını kurmak için çalışmalara başladı. Bir yandan besteler yaparken, öte yandan “Stardust” ve “Body & Soul” gibi standartlara yeni ve özgün düzenlemeler hazırladı ve 1940 yılında, 14 gençten oluşan ilk orkestrasını kurdu. 1941’in ilkbaharında “Artistry in Rhythm Orchestra” adı altında ilk kez sahneye çıkan Stan Kenton ve arkadaşları, o yaz çalıştıkları Balboa Beach’teki Rendezvous Ballroom’da büyük ilgi gördüler. Bir iki yıl içinde, özellikle bakır sazlardaki güçlü sound’uyla Batı Kıyısı’nda ismini duyuran ve kısa bir süre Bop Hope’un radyo şovunda yer alan orkestra, Decca plak şirketiyle yaptığı oldukça verimsiz bir anlaşmanın ardından, 1943 Kasım’ında yeni kurulan Capitol plak şirketi için stüdyoya girdi. 1944 yılının başında orkestrasına şarkıcı olarak Anita O’Day’i alan Stan Kenton’ın o dönemde orkestrasına kattığı müzisyenler arasında, 17 yaşındaki Stan Getz de vardı. 1945 yılının Nisan ayında orkestradan ayrılan O’Day’in yerine, June Christy’yi solist yapan Stan Kenton, O’Day ve Christy ile yaptığı kayıtlarla birkaç kez plak listelerine girmeyi başarmış ve böylece orkestrası da dönemin en sevilen big band’lerinden biri olmuştu. Ancak Kenton şöhretini şarkıcılarının ön plana çıktığı popüler melodilerle sağlamış olmaktan pek hoşnut değildi. Onun asıl arzusu, orkestrasına iddialı ve özgün bestelerini çaldırmak ve Jazz müziğinde yeni bir çığır açmaktı. Tam o sırada, Bebop müzisyenlerinin öncülüğünde Modern Jazz’ın ön plana çıkması ve dans orkestralarının popülerliğini yitirmesiyle birlikte, repertuarında ağırlıklı olarak konser müziklerine yer verme olanağı buldu. Ancak yoğun turne programının getirdiği yorgunluk ve stres yüzünden June Christy ile eşi saksofoncu Bob Cooper’ın orkestradan ayrılması, onları trompetçi Buddy Childers’ın izlemesi, ve Stan Kenton’ın eşiyle süregelen sorunları, orkestranın dağılmasına yol açtı. Karısının talebi üzerine psikanaliz seanslarına başlayan müzisyen, bu vesileyle motivasyonlarını, şartlanmalarını ve beklentilerini daha net bir şekilde kavradı, ve ne olursa olsun müziğe ve orkestrasına dönmesi gerektiğini anladı. 1947 sonbaharında kurduğu yeni orkestrasında müzisyen sayısını 21′e çıkaran piyanist, bu topluluğa “Progressive Jazz Orchestra” adını verdi. 5 trombon ve 5 trompete yer veren bakır sazlar grubuyla dikkat çeken orkestra sadece konser salonlarında sahne alıyordu. Bu konserlerin büyük ilgi görmesine ve Stan Kenton’ın böylece nihayet arzuladığı tarzda bir müziği yorumlama olanağı bulmasına karşın, Jazz eleştirmenlerinin tepkisi oldukça sert oldu. Kenton ve arkadaşlarının, atonal ve disonant yapılı, değişken tempolu ve doğaçlama yerine kapsamlı bir orkestrasyona ağırlık veren, “İlerici Jazz” diye adlandırdıkları müziğini, swing özelliği taşımadığı için reddeden eleştirmenler, bunun big band için yazılmış 20. yüzyıl klasik müziği olduğunu iddia ettiler. Ancak Stan Kenton Orkestrası o yıl hem Down Beat, hem de Metronome dergilerinin okuyucu anketlerinde “Yılın Big Band”i seçildi. 1948 yılında da başarılı turnelerini sürdüren ve bu arada Haziran ayında Los Angeles’da Hollywood Bowl’da 15.000 kişinin önünde sahneye çıkan Progressive Jazz Orchestra’nın bu konseri, yerel bir televizyon kanalı tarafından canlı olarak naklen yayınlandı ve tarihe TV’den yayınlanan ilk Jazz konseri olarak geçti. Bu arada orkestranın hayranları, dansçılar ve dinleyiciler olarak ikiye bölündüğü için, Kenton her performansında dans parçaları ile konser parçalarını dengede tutmaya çalışıyordu. 1948′in Aralık ayında, Kenton’ın orkestrasını dağıtacağı haberleri yayıldı. Gazeteler sanatçının müziği bırakıp psikiatri eğitimi göreceğini, hatta operatör doktor olacağını yazıyorlardı. İşin aslı tabii ki farklıydı: bir yandan bitmek bilmeyen turnelerin getirdiği yorgunluk, dansçılarla dinleyiciler arasındaki gerginliğin yarattığı stres, Kenton’ın eşi ve kızıyla olan kronik sorunlarının depreşmesine yol açmış ve ABD’nin en çok para kazanan orkestrası 1949 yılıyla birlikte tarihe karışmıştı. O yıl karısıyla bir Güney Amerika yolculuğuna çıkan Kenton, özel yaşamını düzeltemeyeceğini ve hayatına anlam katan asıl unsurun müzik olduğunu iyice anlamıştı. şimdi yapmak istediği, geride bıraktığı üç yıl boyunca kazandığı maddi güç yardımıyla, Klasik Müzik ile Jazz arasında bir köprü oluşturacak 40 kişilk bir orkestra kurmaktı. Kenton’ın “Innovations in Modern Music Orchestra” adını verdiği bu yeni projesi duyulunca, kalburüstü pek çok müzisyen onun yanında yer almak istedi. 16 kişilik bir yaylılar grubunu da içeren yeni orkestranın aranjörleri arasında Pete Rugolo, Bill Russo, Chico O’Farrill, Manny Albam, George Russell ve Neil Hefti de vardı. Trompetçi Shorty Rogers ile gitarist Laurindo Almeida hen müzisyen, hem de besteci ve aranjör olarak kadrodaydı. Çoğu Batı Kıyısı kökenli müzisyenlerden, dikkat çeken diğer isimler ise, Maynard Ferguson, Art Pepper, Bud Shank, Bob Cooper, ve Shally Manne’di. 1950 yılının şubat ayında başlayan “Innovations 1″ turnesi, Haziran ayında sona erdiğinde, elde edilen olağanüstü başarıya karşın, Stan Kenton’ı o günün parasıyla 125.000 dolar zarara sokmuştu. Durumu gören müzisyen, bir süre için bu dev projeden vazgeçmeye karar verdi. Yine 19 kişilik asıl Jazz kadrosuyla bütün yaz Rendezvous Ballroom’da çalışan sanatçı, 1950 yılının geri kalan bölümünde ve 1951′in başında bir dans orkestrası olarak turneye çıktı. Ama sıradışı hayallerini ille gerçekleştirmek isteyen Kenton, 40 kişilik büyük orkestrasıyla, 27 Eylül 1951’de Dallas’ta başlattığı “Innovations 2″ turnesini 30 Kasım’da Los Angeles’da tamamladığında, bu kez de 2 ay içinde 200.000 dolar kaybetmişti. Tüm bu hayalkırıklığına karşın, Kenton dev topluluğunu dağıtmadan önce, 5 Aralık’ta stüdyoya soktu ve Bob Graettinger’in bu yenilikçi orkestra için özel olarak yazdığı 17 dakikalık öncü süiti “City of Glass”ı seslendirdi. Bu plağı, müzik yaşamı boyunca attığı her adımda tartışmalara neden olan sanatçının belki de en fazla tepki gören yapıtı olacaktı… Duke Ellington, Count Basie ve Woody Herman’la birlikte, büyük orkestrasını en uzun süreyle korumayı bilmiş olan ve bir eleştirmen tarafından “Big Band Jazz’ını dans salonlarından kurtarıp konser salonlarına sokan kişi” diye tanımlanan bu sıradışı ve bir anlamda kült müzisyenin renkli yaşam öyküsüne gelecek sayıda kaldığımız yerden devam edeceğiz. Bu sefer sizlere, Kenton’ın çeşitli orkestralarıyla yaptığı onlarca kayıttan derlenen CD’ler arasından yaptığımız seçimleri sunuyoruz. Bunlardan belli bir dönemde ülkemize ithal edilmiş olan CD’leri birer ay-yıldızla işaretledik. Öncelikli olarak alınması gereken, en başarılı derlemeleri ise birer okla vurguladık. Kenton’ın özgün albümleriyle ilgili önerilerimizi ise gelecek sayıda bulacaksınız.

ALBÜMLERİNDEN BAZILARI

Balboa Bash, Vol.1, 1941
Released on Naxos Jazz Legends 8120517, 2002

Tracks:
01 Opening Theme (Artistry in Rhythm)
02 Two Guitars
03 Blues in Asia Minor
04 You Alone
05 Deep River
06 A Setting in Motion
07 Balboa Bash
08 Don’t Want That Woman Around
09 Reed Rapture
10 Safari
11 Harlem Folk Dance
12 La Cumparsita
13 Night
14 Two Moods
15 Smokey
16 Too Soon
17 Opus in Pastels
18 Moon Mist
19 Elegie
20 A Little Jive Is Good for You
21 El Choclo
22 Night Life
23 Old Black Joe
24 Tribute to a Flatted Fifth
25 I Haven’t the Heart
26 Closing Theme (Artistry in Rhythm)

@ 320 kbps, premium

Etude for Saxophones, Vol.2, 1941-1942
Released on Naxos Jazz Legends 8120518, 2002

Tracks:
01 Opening Theme (Artistry in Rhythm)
02 Memphis Lament
03 Trumpet Symphonette
04 Love Turns Winter to Spring
05 Marvin’s Mumble
06 Arkansas Traveler
07 Summer Idyll
08 Congo Clambake
09 Etude for Saxophones
10 Let Her Go
11 It Seems to Me
12 Tempo Di Joe
13 Cloud Across the Moon
14 Mine
15 Half a Heart
16 Prelude to Nothing
17 Stop Your Teasin’
18 If I Had Love
19 Take Sixteen
20 Hold Back the Dawn
21 Shufflin’ the Chords
22 Quit Your Shovin’
23 No Tears
24 Blue Flare
25 Closing Theme (Artistry in Rhythm)

@ 320 kbps, premium

Stan Kenton - Reed Rapture, Vol.3, 1941-1943
Released on Naxos Jazz Legends 8120684, 2003

Tracks:
01 Theme: Artistry in Rhythm
02 Popocatapetl
03 Cancel the Flowers
04 Underneath the Stars
05 Low Bridge
06 Would It Have Made Any Difference to You
07 Take the ‘A’ Train
08 Flamingo
09 Blues In F Minor
10 Take It From the Oven
11 Taboo
12 Adios
13 This Love of Mine
14 The Nango
15 Gambler’s Blues
16 Lamento Gitano
17 Reed Rapture
18 Concerto for Doghouse
19 El Choclo
20 Eager Beaver
21 Shoo Shoo Baby
22 Liza

@ 320 kbps, premium

Stan Kenton - Eager Beaver, Vol.4, 1944
Released on Naxos Jazz Legends 8120703, 2003

Tracks:
01 Eager Beaver
02 I’ll Remember April
03 Ride On
04 Russian Lullaby
05 Clair De Lune
06 Build It Up And Tear It Down
07 Moon Song
08 I Know That You Know
09 Opus A Dollar Three Eighty
10 Under A Blanket Of Blue
11 I Last My Sugar In Salt Lake City
12 None But The Lonely Heart
13 You Betcha
14 Hour Of Parting
15 In A Little Spanish Town
16 Begin The Beguine
17 Blues
18 Tico Tico
19 Special Delivery
20 Conversin’ With The Brain

@ 320 kbps, premium

Stan Kenton - Painted Rhythm, Vol.5, 1944-1945
Released on Naxos Jazz Legends 120714, 2003

Tracks:
01 Pizzicato
02 Our Waltz
03 Tabby the Cat
04 The Man I Love
05 Stars in My Eyes
06 Sergeant’s Mess
07 And the Tears Flowed Like Wine
08 Blue Skies
09 I’m Going Mad for a Pad
10 Blow Jack
11 She’s Funny That Way
12 Artistry in Rhythm
13 My Guy’s Come Back
14 It’s Never Too Late to Pray
15 Elegie
16 Got a Jenny
17 Summertime
18 Baby Won’t You Please Come Home
19 Fine, Fine Deal
20 More Than You Know
21 Painted Rhythm.

@ 320 kbps, premium